Հայաստան. Վաստակած ներդրումների պակասության սինդրոմ

14:07   20 Հոկտեմբեր 2020    851

2020-ի սեպտեմբերի 27-ին Լեռնային Ղարաբաղում` Ադրբեջանի միջազգայնորեն ճանաչված տարածքում, սկսված պատերազմի կործանարար հետևանքները Հայաստանի տնտեսության վրա, որն ունի թույլ և անկայուն ռեսուրսների բազա, անխուսափելի են:

Hayatsk.info-ն հայտնում է, որ վերջին 10 օրվա ընթացքում պատերազմը բացասաբար է ազդել Հայաստանի տնտեսության զարգացման կարճաժամկետ և երկարաժամկետ սպասումների վրա՝ համաճարակի պատճառով ընդլայնելով և խորացնելով ներկայիս անկումը:

Նախապատերազմական թվերը ցույց են տալիս, որ երկրի տնտեսությունն արդեն լիակատար փլուզման մեջ է: 2020 թվա կա նի 2-րդ եռամսյակում, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, տնտեսական անկումը կազմել է 13.7%, գործազրկությունը` մոտ 20%, պետական ​​բյուջեի պակասուրդը ֆինանսավորվել է արտաքին պարտքով, արձանագրվել են ընթացիկ և ֆինանսական հաշվի դեֆիցիտներ:

Պատերազմը կխորացնի այս ճգնաժամը և կկործանի Հայաստանի տնտեսության հեռանկարները բոլոր ժամանակներում:

Միջազգային վարկային ռեյտինգային գործակալությունը՝ « Fitch Raintings»- ը, Հայաստանի երկարաժամկետ վարկային վարկանիշը իջեցրել է մինչև B +: Սա ցույց է տալիս, որ երկրի վարկային վարկանիշը զգալիորեն ցածր է, քան բավարար է, և ֆինանսական իրավիճակը զգալիորեն անկայուն է: Այս փաստը վկայում է այն մասին, որ Հայաստանի տնտեսական հեռանկարները արդեն վերագնահատվել են միջազգային կազմակերպությունների կողմից:

Հիմնական գործոնը, որի վրա անմիջական ազդեցություն կունենա պատերազմը և կդառնա խոր ճգնաժամի լոկոմոտիվը, կլինեն ներդրումները, որոնք ճգնաժամերի նկատմամբ համախառն պահանջարկի առավել զգայուն բաղադրիչն են: Պատերազմի ընթացքում ներդրումների կտրուկ անկումը և երկրից զանգվածային արտագաղթը կստեղծեն տնտեսական անկայունության իրավիճակ՝ խորացնելով մակրոտնտեսական անկայունությունը, գործազրկության կտրուկ աճ, կապիտալի արժեզրկում, արտադրողականության նվազում և, այդպիսով, խարխլելու զարգացման հավանական հեռանկարները:

Ազգային խնայողությունների նվազագույն մակարդակը և արտաքին պարտքը ներգրավելու կառավարության սահմանափակ կարողությունը (թույլ հարկաբյուջետային տարածք) սահմանափակել են ներքին ներդրումների հնարավորությունները:

Երկիրը չի կարողացել կայուն ժամանակահատվածներում ներգրավել օտարերկրյա ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների այդքան զգալի քանակ: Համաշխարհային ներդրումների մասին զեկույցի համաձայն՝ վերջին վեց տարվա ընթացքում Հայաստանում ներդրվել է ընդամենը 1,6 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի օտարերկրյա ներդրում (Ադրբեջանի համար 19 միլիարդ դոլարի համեմատ): Մինչեւ 2019 թվականը արտասահմանյան ուղղակի ներդրումների ծավալը երկրում կազմում էր ընդամենը 5,9 միլիարդ դոլար (Ադրբեջանում այս ցուցանիշը 32 միլիարդ դոլար է):

Պատերազմի արդյունքում կտրուկ բացասական սպասումները ոչ միայն կխանգարեն օտարերկրյա ներդրումների ներգրավմանը երկրի տնտեսության մեջ, այլև կխթանեն Հայաստանից արագ միակողմանի հոսքը:

Հայաստանի տնտեսությունից ՕՏՀ-ի արագ դուրս գալը նշանակում է աղետալի սցենար տնտեսական գործունեության մեջ: Բացի այդ, վճարային հաշվեկշռի պակասուրդի ավելացումը էլ ավելի կմեծացնի արտարժույթի շուկայում առկա ճնշումը: Երբ պատերազմի խուճապային էֆեկտը ավելացվի, հայկական ազգային արժույթի՝ դրամի կտրուկ արժեզրկումն անխուսափելի կլինի: Դա կհանգեցնի արագ գնաճի և ավելի լուրջ հարված բնակչության սոցիալական բարեկեցությանը:

Բացի այդ, կապիտալի հնացումը, երկրի տնտեսությանը գիտելիքների և տեխնոլոգիաների փոխանցման բացակայությունը կհանգեցնի երկրի տնտեսության զարգացման հեռանկարների միանվագ կորստի:

Վերոնշյալը թույլ է տալիս մեզ ասել, որ գրեթե չկան գործոններ, որոնք կհանգեցնեն օտարերկրյա ներդրումների ներգրավմանը Հայաստանի տնտեսության մեջ.

- Քաղաքական անկայունության և պատերազմի ֆոնին ներդրողների անվտանգությունը չի ապահովվում:

- Ակնկալիքներ կան, որ ներկայիս մակրոտնտեսական կայունությունը կխորանա փոխարժեքների անկման, արագ գնաճի, արտաքին պարտքի անկայունության և բանկային և ֆինանսական հատվածի խոր ճգնաժամի հետ:

- Բացի այն, որ ներքին շուկան շատ ավելի փոքր ու աղքատ է, քան տարածաշրջանի երկրները, աշխարհագրական անբարենպաստ դիրքի և շրջափակման պայմանների պատճառով, արտաքին շուկայի ներուժ գրեթե չկա:

-Արտադրության և փոխադրման ծախսերը մեծ են` կապված էներգիայի մատակարարման, տրանսպորտի և այլ ֆիզիկական ենթակառուցվածքների խարխուլ վիճակի հետ:

- Ներկայիս բանկային և վարկային համակարգը, տոկոսադրույքները, ֆինանսավորման ժամկետները, գրավի պայմանները ցույց են տալիս, որ ֆինանսական մատչելիությունն անբարենպաստ է:

- Պետական ​​մարմինների մակարդակում կան կոռուպցիայի և միջամտության լուրջ դեպքեր:

- Բացի հմուտ աշխատուժի պակասից, երկրի աշխատաշուկան խիստ արտագաղթել է:

- Պատերազմի պայմաններում բիզնեսի և ներդրումների թույլ մթնոլորտը, ամենայն հավանականությամբ, կփլուզվի:

Այսպիսով, վերոհիշյալը հիմք է տալիս ասելու, որ մոտ ժամանակներս և երկարաժամկետ հեռանկարում, Հայաստանի տնտեսության մեջ ներքին ներդրումների նվազման ֆոնին, շարունակվելու է երկրից օտարերկրյա ներդրումների միակողմանի հոսքը: Արդյունքում, երկրում շարունակական տնտեսական անկումը, աղքատության աճին զուգահեռ, հեռանկարում կդառնան աղքատության անկլավ ամբողջ տարածաշրջանում:

Hayatsk.info

Հեշթեգներ: Հայաստան  


Վերնագիրի այլ պիտակները